Μάθημα 11

Μορφοποίηση: γραμματοσειρές και κενά διαστήματα

Αυτό το μάθημα παρουσιάζει πώς να αλλάξετε τα στοιχεία κενών διαστημάτων σε ένα έγγραφο και πώς να προσθέσετε οδηγίες άμεσης μορφοποίησης στον κώδικα LaTeX.

Έχουμε δει ήδη ότι μία κενή γραμμή στον κώδικά σας θα παράξει μία νέα παράγραφο στο LaTeX. Αυτό φαίνεται καθώς η παράγραφος θα ξεκινά με μία εσοχή.

Κενά διαστήματα παραγράφων

Ένα συνηθισμένο στυλ είναι να μην υπάρχουν εσοχές για τις παραγράφους, αλλά αντίθετα να υπάρχει μία «κενή γραμμή» μεταξύ τους. Αυτό μπορούμε να το πετύχουμε χρησιμοποιώντας το πακέτο parskip.

\documentclass{article}
\usepackage[T1]{fontenc}
\usepackage[parfill]{parskip}
\usepackage{lipsum} % Just for some filler text
\begin{document}
\lipsum
\end{document}

Πρόκληση αλλαγής γραμμής

Τις περισσότερες φορές δεν πρέπει να προκαλείτε αλλαγή γραμμής στο LaTeX: πιθανότατα πρέπει να δημιουργήσετε νέα παράγραφο ή να χρησιμοποιήσετε το πακέτο parskip, όπως μόλις είδαμε, για να τοποθετήσετε μία «κενή γραμμή» μεταξύ των παραγράφων.

Υπάρχουν λίγα σημεία στα οποία πρέπει να χρησιμοποιείτε το \\ για να ξεκινήσετε μία νέα γραμμή χωρίς να ξεκινήσετε μία νέα παράγραφο:

Σχεδόν πάντα, αν δεν είστε σε ένα από αυτά τα ειδικά σημεία, δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείτε το \\.

Προσθήκη κενού διαστήματος στο κείμενο

Μπορούμε να εισαγάγουμε ένα λεπτό κενό διάστημα (περίπου το μισό του κανονικού) χρησιμοποιώντας το \,. Στη μαθηματική λειτουργία, υπάρχουν και άλλες εντολές: \., \: και \;, καθώς και μία για αρνητικό κενό διάστημα: \!.

Πολύ σπάνια, για παράδειγμα όταν δημιουργείτε μία σελίδα τίτλου, μπορεί να χρειαστεί να προσθέσετε οριζόντιο ή κατακόρυφο κενό διάστημα. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τις εντολές \hspace και \vspace για αυτό.

\documentclass{article}
\usepackage[T1]{fontenc}
\begin{document}
Some text \hspace{1cm} more text.

\vspace{10cm}

Even more text.
\end{document}

Άμεση μορφοποίηση κειμένου

Γράφαμε στο μάθημα 3 ότι τις περισσότερες φορές πρέπει να προτιμάται η λογική δομή στο έγγραφο. Όμως κάποιες φορές θέλουμε να μορφοποιήσουμε το κείμενο με έντονη ή πλάγια γραμματοσειρά ή με γραμματοσειρά σταθερού πλάτους, κ.λπ. Υπάρχουν δύο είδη εντολών για αυτό: κάποιες για σύντομα τμήματα κειμένου, και άλλες για μεγαλύτερα.

Για σύντομα τμήματα κειμένου, χρησιμοποιούμε τις εντολές \textbf, \textit, \textrm, \textsf, \texttt και \textsc.

\documentclass{article}
\usepackage[T1]{fontenc}
\begin{document}
Let's have some font fun: \textbf{bold}, \textit{italic}, \textrm{roman},
\textsf{sans serif}, \texttt{monospaced} and \textsc{small caps}.
\end{document}

Για μεγαλύτερο συνεχόμενο κείμενο, χρησιμοποιούμε εντολές που αλλάζουν την τρέχουσα γραμματοσειρά· τέτοιες εντολές είναι, για παράδειγμα, οι \bfseries και \itshape. Καθώς η επίδραση αυτών των εντολών δεν «σταματάει», πρέπει να τις βάλουμε μέσα σε μία ομάδα (group), αν δεν θέλουμε να εφαρμοστούν σε όλο το έγγραφο (απο εκείνο το σημείο και πέρα). Τα περιβάλλοντα του LaTeX αποτελούν ομάδες, όπως και τα κελιά των πινάκων, ή μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα {...} για να δημιουργήσουμε μία ομάδα.

\documentclass{article}
\usepackage[T1]{fontenc}
\begin{document}
Normal text.

{\itshape

This text is italic.

So it this: the effect is not limited to a paragraph.

}
\end{document}

Μπορούμε να θέσουμε το μέγεθος της γραμματοσειράς με παρόμοιο τρόπο· οι παρακάτω εντολές εφαρμόζονται σε όλο το επόμενο κείμενο της ομάδας. Μπορούμε να θέσουμε μεγέθη σχετικά ως προς το κανονικό μέγεθος του κειμένου: τα κοινά είναι \huge, \large, \normalsize, \small και \footnotesize. Είναι σημαντικό να τελειώνουμε την παράγραφο πριν επαναφέρουμε το μέγεθος της γραμματοσειράς· δείτε εδώ πώς εισάγουμε μία αλλαγή παραγράφου με την εντολή \par.

\documentclass{article}
\usepackage[T1]{fontenc}
\begin{document}
Normal text.

\begin{center}
{\itshape\large Some text\par}
Normal text
{\bfseries\small Much smaller text\par}
\end{center}

\end{document}

Ασκήσεις

Πειραματιστείτε με τη χειροκίνητη μορφοποίηση: δημιουργήστε ένα περιβάλλον titlepage και προσπαθήστε να εισαγάγετε διαφορετικά κενά διαστήματα και τύπους γραμματοσειράς. Τι συμβαίνει αν συνδυάσουμε εντολές αλλαγής γραμματοσειράς; Πώς συγκρίνεται αυτό με τη μαθηματική λειτουργία;

Τι συμβαίνει αν αλλάξετε το μέγεθος της γραμματοσειράς μίας μεγάλης παραγράφου (δοκιμάστε την εντολή \tiny και μετά την \huge) αλλά δεν δώσετε μία τελική εντολή \par πριν τελειώσει η ομάδα;