Μάθημα 4

Λογική δομή

Αυτό το μάθημα παρουσιάζει μερικές βασικές εντολές μορφοποίησης, και τις συγκρίνει με τη σημασιολογική μορφοποίηση μέσω εντολών δημιουργίας ενοτήτων και λιστών.

Το LaTeX παρέχει τρόπους για να επικεντρωθείτε στη λογική δομή του εγγράφου σας, καθώς και τη δυνατότητα να ορίσετε απευθείας την εμφάνιση. Τις περισσότερες φορές, είναι πολύ καλύτερο να χρησιμοποιείτε μεθόδους που επικεντρώνονται στη δομή, καθώς αυτό διευκολύνει την επαναχρησιμοποίηση ή την τροποποίηση της εμφάνισης όταν χρειάζεται.

Δομή και οπτική παρουσίαση

Θα ξεκινήσουμε με ένα παράδειγμα που αντιπαραβάλλει μία από τις πιο κοινές εντολές λογικής μορφοποίησης στο LaTeX, την εντολή \emph, σε σχέση με το να μορφοποιήσουμε κάτι απλά με πλάγιους χαρακτήρες. (Στα έντυπα, αυτός είναι συνήθως ο τρόπος με τον οποίο δίνουμε έμφαση σε κάτι.)

\documentclass{article}
\usepackage[T1]{fontenc}
\begin{document}
Some text with \emph{emphasis and \emph{nested} content}.

Some text in \textit{italic and \textit{nested} content}.
\end{document}

Μάλλον μπορείτε να μαντέψετε ότι η εντολή \textit μορφοποιεί το κείμενο με πλάγιους χαρακτήρες (italic), όμως το μορφοποιεί πάντα με πλάγιους χαρακτήρες, οπότε δεν λειτουργεί για εμφωλευμένο περιεχόμενο. Δείτε πώς η εντολή \emph γνωρίζει για την εμφώλευση. Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις όπου η έμφαση δεν ταυτίζεται με την πλάγια γραφή· για παράδειγμα, σε παρουσιάσεις το χρώμα είναι μία καλύτερη επιλογή. Με τη λογική μορφοποίηση, δεν χρειάζεται να ανησυχούμε για αυτήν τη λεπτομέρεια στο σώμα του κειμένου.

Θα δούμε την απευθείας μορφοποίηση αργότερα, αλλά προς το παρόν θα προσθέσουμε την εντολή \textbf σε αυτές που γνωρίζουμε: μορφοποιεί το κείμενο με σκούρα γραμματοσειρά (bold).

Εντολές δημιουργίας ενοτήτων

Έχετε πιθανώς χρησιμοποιήσει έναν επεξεργαστή κειμένου, όπου για να ξεκινήσει μία ενότητα οι περισσότεροι εισάγουν το κείμενο του τίτλου και κατόπιν απλώς το κάνουν μεγαλύτερο και έντονο, και μετά εισάγουν μία κενή γραμμή. Στο LaTeX, η χρήση λογικής μορφοποίησης είναι στην πραγματικότητα ευκολότερη από τη χειροκίνητη μορφοποίηση: μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την εντολή \section. Αυτή εφαρμόζει τις αλλαγές γραμματοσειράς, το κενό διάστημα μετά τον τίτλο, κ.λπ., και διατηρεί την εμφάνιση ομοιόμορφη σε όλο το έγγραφο.

\documentclass{article}
\usepackage[T1]{fontenc}
\begin{document}
Hey world!

This is a first document.

\section{Title of the first section}

Text of material in the first section

Second paragraph.

\subsection{Subsection of the first section}

Text of material in the subsection.

\section{Second section}

Text of the second section.

\end{document}

Αν χρησιμοποιούμε την τυπική διαμόρφωση του τύπου εγγράφου article, το LaTeX αριθμεί τις ενότητες και τις υποενότητες και μορφοποιεί τους τίτλους τους με έντονη γραμματοσειρά. Θα δούμε λίγα πράγματα για το πώς να αλλάξουμε αυτή τη σχεδίαση στο επόμενο μάθημα.

Το LaTeX μπορεί να διαιρέσει τα έγγραφα σε αρκετά επίπεδα ενοτήτων:

• \chapter (αλλά χρειάζεται \documentclass{book} ή \documentclass{report} για αυτό)
• \section
• \subsection
• \subsubsection

Μπορούμε να πάμε και παρακάτω: το επόμενο επίπεδο είναι \paragraph, αλλά σχεδόν ποτέ δεν χρειαζόμαστε τόση «λεπτομέρεια» στις ενότητες. (Ναι, η εντολή \paragraph δημιουργεί ενότητα, δεν ξεκινάει νέα παράγραφο!)

Μπορεί να αναρωτιέστε για τον τίτλο ενός εγγράφου. Υπάρχουν κάποιες ειδικές εντολές για αυτό, αλλά δεν τις χρησιμοποιούν όλοι οι τύποι εγγράφων, οπότε τις καλύπτουμε στο αντίστοιχο επιπλέον μάθημα.

Λίστες

Το άλλο πολύ κοινό σημείο στο οποίο θα ήταν καλό να χρησιμοποιήσουμε λογική μορφοποίηση είναι όταν γράφουμε λίστες. Υπάρχουν δύο κοινές μορφές λιστών που είναι ενσωματωμένες στο LaTeX.

\documentclass{article}
\usepackage[T1]{fontenc}
\begin{document}

Ordered
\begin{enumerate}
  \item An entry
  \item Another One
  \item Wow! Three entries
\end{enumerate}

Unordered
\begin{itemize}
  \item An entry
  \item Another One
  \item Wow! Three entries
\end{itemize}

\end{document}

Παρατηρήστε ότι χρησιμοποιούμε την εντολή \item για να ξεκινήσουμε κάθε στοιχείο της λίστας, και ότι το σημάδι (αριθμός ή κουκίδα) τοποθετείται αυτόματα ανάλογα με τον τύπο της λίστας.

Ασκήσεις

Πειραματιστείτε με διαφορετικά επίπεδα ενοτήτων. Δοκιμάστε να χρησιμοποιήσετε την \documentclass{report} αντί για την \documentclass{article} και να προσθέσετε εντολές \chapter. Πώς φαίνονται; Δοκιμάστε τις εντολές \paragraph και (ακόμη και) \subparagraph για να δείτε πώς λειτουργούν: από προεπιλογή, δεν προσθέτουν αριθμούς.

Δημιουργήστε κάποιες λίστες, και ενθέστε μία λίστα μέσα σε μία άλλη. Πώς αλλάζει η μορφή των αριθμών ή των κουκίδων; Μπορείτε να έχετε μόνο τέσσερα επίπεδα λιστών με το τυπικό LaTeX, αλλά περισσότερα από τέσσερα εμφωλευμένα επίπεδα λιστών συνήθως δεν είναι καλή ιδέα έτσι κι αλλιώς!