Μάθημα 3

Δομή εγγράφου LaTeX

Αυτό το μάθημα παρουσιάζει τη βασική δομή ενός εγγράφου LaTeX και πώς να το μεταγλωττίσετε σε ένα αρχείο PDF, καθώς και τους κύριους ειδικούς χαρακτήρες που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο του LaTeX.

Το πρώτο σας έγγραφο LaTeX θα είναι πολύ απλό: η ιδέα είναι να σας δείξουμε πώς είναι ένα έγγραφο και πώς να το στοιχειοθετήσετε επιτυχώς. Επίσης, είναι η πρώτη σας ευκαιρία να δείτε πώς να χρησιμοποιείτε τα παραδείγματα εδώ στο learnlatex.org.

Αν χρησιμοποιείτε μία τοπική εγκατάσταση LaTeX, δημιουργήστε ένα νέο αρχείο στον επεξεργαστή κειμένου σας με το όνομα first.tex, και είτε αντιγράψτε και επικολλήστε το παρακάτω κείμενο είτε πληκτρολογήστε το.

Αν χρησιμοποιείτε μία διαδικτυακή υπηρεσία, μπορείτε απλώς να κάνετε κλικ σε ένα από τα κουμπιά «Τρέξιμο στο TeXLive.net» ή «Άνοιγμα στο Overleaf» κάτω από το παράδειγμα για να το δοκιμάσετε!

Σας προτείνουμε να δοκιμάσετε τις διαδικτυακές υπηρεσίες ακόμη και αν έχετε εγκαταστήσει τοπικά το LaTeX· είναι μια καλή ευκαιρία να δείτε πώς λειτουργούν οι διαφορετικές επιλογές.

\documentclass{article}
\usepackage[T1]{fontenc}

\begin{document}
Hey world!

This is a first document.
\end{document}

Αποθηκεύστε το αρχείο και στοιχειοθετήστε το σε ένα έγγραφο PDF. Αν χρησιμοποιείτε μία τοπική εγκατάσταση LaTeX, το ακριβές κουμπί που πρέπει να πατήσετε εξαρτάται από τον επεξεργαστή κειμένου που έχετε επιλέξει. Θα πρέπει να λάβετε ένα αρχείο PDF που περιέχει το παραπάνω κείμενο και έναν αριθμό σελίδας· το LaTeX τον προσθέτει αυτόματα.

Δείτε το παραγόμενο first.pdf με οποιοδήποτε πρόγραμμα προτιμάτε για την προβολή αρχείων PDF. Φαίνεται θαυμάσιο· συγχαρητήρια!

Αν θέλετε να παράξετε HTML αντί για PDF, δείτε την βοήθεια για το πώς μπορείτε να το κάνετε αυτό.

Χειρισμός σφαλμάτων

Σφάλματα συμβαίνουν. Ελέγξτε ότι έχετε εισαγάγει κάθε γραμμή στο αρχείο κειμένου ακριβώς όπως είναι γραμμένη παραπάνω. Μερικές φορές, φαινομενικά μικρές αλλαγές στην είσοδο δίνουν μεγάλες αλλαγές στο αποτέλεσμα, ή και κάνουν το έγγραφο να μην λειτουργεί. Αν κολλήσετε, δοκιμάστε να διαγράψετε το έγγραφο και να το αντιγράψετε εξαρχής από τις παραπάνω γραμμές.

Αν το τρέξιμο του LaTeX τελειώσει με ένα αγγλικό ερωτηματικό, μπορείτε να τερματίσετε την εκτέλεση πληκτρολογώντας x και <Enter>.

Τα μηνύματα σφάλματος του LaTeX προσπαθούν να είναι χρήσιμα, αλλά δεν είναι τα ίδια με τα μηνύματα σε κειμενογράφους. Ορισμένοι επεξεργαστές κειμένου καθιστούν επίσης δύσκολο να δείτε το «πλήρες» κείμενο ενός σφάλματος, κάτι που μπορεί να κρύψει βασικές λεπτομέρειες. Το LaTeX δημιουργεί πάντα ένα αρχείο καταγραφής με όσα κάνει· αυτό είναι ένα αρχείο κειμένου που τελειώνει σε .log. Μπορείτε πάντα να δείτε τα πλήρη μηνύματα σφάλματος εκεί, και αν έχετε πρόβλημα, οι έμπειροι χρήστες του LaTeX μπορεί να ζητήσουν ένα αντίγραφο του αρχείου καταγραφής σας.

Καλύπτουμε περισσότερα σχετικά με την αντιμετώπιση σφαλμάτων στο μάθημα 15.

Τι έχουμε μέχρι στιγμής

Το πρώτο έγγραφο δείχνει τα βασικά. Τα έγγραφα LaTeX είναι ένα μείγμα κειμένου και εντολών. Οι εντολές ξεκινούν με μία ανάποδη κάθετο και μερικές φορές έχουν παραμέτρους σε άγκιστρα (ή μερικές φορές προαιρετικές παραμέτρους σε αγκύλες). Στη συνέχεια, λαμβάνετε ένα αρχείο PDF ζητώντας από το LaTeX να στοιχειοθετήσει το αρχείο σας.

Κάθε έγγραφο LaTeX έχει μία εντολή \begin{document} και μία αντίστοιχη \end{document}. Ανάμεσα σε αυτές τις δύο είναι το σώμα του εγγράφου, όπου γράφετε το περιεχόμενό σας. Εδώ το σώμα έχει δύο παραγράφους (στο LaTeX χωρίζετε τις παραγράφους με μία ή περισσότερες κενές γραμμές). Πριν από το \begin{document} είναι το προοίμιο του εγγράφου, το οποίο έχει κώδικα για να ρυθμιστεί η διάταξη του εγγράφου. Η εντολή \usepackage περιγράφεται σε επόμενο μάθημα· στα περισσότερα παραδείγματα σε αυτό τον ιστότοπο χρησιμοποιείται για να ρυθμιστεί η κωδικοποίηση της γραμματοσειράς.

Το LaTeX έχει και άλλα ζεύγη \begin{...} και \end{...}· αυτά ονομάζονται περιβάλλοντα. Πρέπει να είναι ταιριασμένα έτσι ώστε για κάθε \begin{x} να υπάρχει ένα \end{x}. Αν τα εμφωλεύσετε, τότε πρέπει να έχετε \end{y} ... \end{x} για να ταιριάξουν με \begin{x} ... \begin{y}, δηλαδή οι δηλώσεις \begin και \end να ταιριάζουν με τη σειρά.

Μπορούμε να προσθέσουμε σχόλια σε ένα αρχείο LaTeX ξεκινώντας τα με %· ας τα χρησιμοποιήσουμε για να δείξουμε τη δομή:

\documentclass[a4paper,12pt]{article} % The document class with options
% Select T1 font encoding: suitable for Western European Latin scripts
\usepackage[T1]{fontenc}
% A comment in the preamble
\begin{document}
% This is a comment
This is   a simple
document\footnote{with a footnote}.

This is a new paragraph.
\end{document}

Μπορείτε να δείτε παραπάνω ότι έχουμε δύο παραγράφους: προσέξτε τη χρήση μίας κενής γραμμής για το σκοπό αυτό. Επίσης, προσέξτε ότι πολλαπλά κενά διαστήματα θεωρούνται ως ένα μόνο διάστημα.

Μπορεί κάποιες φορές να χρειάζεστε ένα «σκληρό» κενό διάστημα που δεν χωρίζεται στο τέλος της γραμμής: στο LaTeX μπορούμε να το δημιουργήσουμε χρησμοποιώντας ~, «ενώνοντας» δύο κομμάτια κειμένου μαζί. Αυτό θα φανεί ιδιαίτερα χρήσιμο όταν θα αρχίσουμε να δημιουργούμε αναφορές σε στοιχεία του κείμενου αργότερα στα μαθήματα.

Ειδικοί χαρακτήρες

Μάλλον έχετε ήδη καταλάβει ότι τα \, { και } έχουν ειδική σημασία για το LaTeX. Ένα \ ξεκινάει μία οδηγία για το LaTeX: μία «εντολή». Τα άγκιστρα { και } χρησιμοποιούνται για να δείξουν υποχρεωτικά ορίσματα: πληροφορίες που απαιτούνται για τις εντολές.

Υπάρχουν και άλλοι χαρακτήρες με ειδική σημασία· μόλις είδαμε ότι το ~ είναι ένα «σκληρό» κενό διάστημα, για παράδειγμα. Σχεδόν όλοι αυτοί οι χαρακτήρες είναι πολύ σπάνιοι σε κανονικό κείμενο, γι’ αυτό και επιλέχθηκαν για ειδικές σημασίες. Αν όντως χρειαστεί να εμφανίσετε έναν από αυτούς τους ειδικούς χαρακτήρες, παρέχουμε μερικές πληροφορίες στη σελίδα με τις λεπτομέρειες.

Άσκηση

Πειραματιστείτε με την διαδικτυακή υπηρεσία συγγραφής LaTeX· κάντε κλικ στο κουμπί για να στοιχειοθετήσετε το περιεχόμενο, στη συνέχεια επεξεργαστείτε το στην ιστοσελίδα και ξαναστοιχειοθετήστε το.

Προσπαθήστε να προσθέσετε κείμενο στο πρώτο σας έγγραφο, να το στοιχειοθετήσετε και να δείτε τις αλλαγές στο PDF σας. Δημιουργήστε μερικές διαφορετικές παραγράφους και προσθέστε διάφορα κενά διαστήματα. Εξερευνήστε πώς λειτουργεί ο επεξεργαστής σας· κάντε κλικ στο κείμενό σας και βρείτε πώς να πάτε στην ίδια γραμμή στο PDF σας. Δοκιμάστε να προσθέσετε μερικά «σκληρά» κενά διαστήματα και δείτε πώς επηρεάζουν τις αλλαγές γραμμών.